Zie je een jeukende plek met een opvallende rand op je arm, romp of been? Ringworm kan er ringvormig uitzien, maar het uiterlijk alleen geeft geen zekerheid over de oorzaak. De naam is bovendien misleidend: het gaat om een schimmelinfectie, niet om een worm. Ook overdracht via een ander mens, een dier of spullen is mogelijk.
Hieronder lees je welke kenmerken kunnen passen bij ringworm op de huid, hoe je verstandig met een mogelijke besmetting omgaat en waarom behandeling afhangt van de plek en het gebruikte middel. Bij plekken op de hoofdhuid, een verminderde afweer of twijfel is advies van een huisarts verstandig.
Hoe kan ringworm op de huid eruitzien?
Ringworm is een schimmel die de bovenste huidlaag kan aantasten. Een plek kan rond zijn en schilferen, met een rand die wat dikker of roder is dan de huid eromheen. Soms jeukt of brandt de plek. Het midden kan er rustiger uitzien dan de buitenrand. De kleur kan per huid verschillen; let dus niet alleen op roodheid. Een plek die geleidelijk groter wordt kan passen bij ringworm, maar is op zichzelf geen bewijs.
Volgens het RIVM zijn de ronde plekken vaak ongeveer 1 centimeter groot en kunnen ze langzaam ongeveer twee keer zo groot worden. Dat zijn beschrijvingen, geen vaste meetgrenzen: plekken zien er niet bij iedereen hetzelfde uit. Een arts kan bij twijfel huidschilfers laten onderzoeken. De Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie beschrijft microscopisch onderzoek en een schimmelkweek; de uitslag van zo’n kweek kan ongeveer 2 tot 6 weken duren. Zie de uitleg van de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie over huidschimmel.
Hoe kun je ringworm oplopen en doorgeven?
De schimmel kan van mens op mens of van dier op mens worden overgedragen. Ook huidschilfers, haren en spullen die met een besmette huid of vacht in aanraking kwamen kunnen een rol spelen. Denk bijvoorbeeld aan gedeelde kleding, kammen, borstels of textiel. Het RIVM vermeldt dat ringworm ook via de omgeving kan worden overgedragen, bijvoorbeeld via kleding of spullen van dieren. Na binnendringen van de schimmel duurt het gemiddeld 2 tot 3 weken voordat een plek zichtbaar wordt. Die tijd tussen besmetting en klachten betekent dat je vaak niet precies weet waar je de schimmel hebt opgelopen. De informatie van het RIVM over ringworm en besmetting beschrijft ook overdracht door dieren die zelf niet altijd duidelijke klachten hebben.
Delen van spullen is eenvoudig te beperken: gebruik je eigen handdoek, kleding en haarverzorgingsartikelen. Was je handen na het aanraken van de plek of een dier met mogelijke huidafwijkingen. Was verkleedkleren en knuffels volgens het RIVM op 60 graden als die mogelijk besmet zijn. Het RIVM adviseert kammen, borstels en tondeuses goed schoon te maken, bij voorkeur met 70% alcohol. Volg daarbij de gebruiksaanwijzing van het materiaal en het schoonmaakmiddel. Het is niet nodig om uit angst voor besmetting je hele huis met sterke middelen te behandelen; maak contactoppervlakken schoon en droog ze af.
Wat kun je doen als je een plek vermoedt?
Bekijk de plek zonder eraan te krabben of te peuteren. Noteer wanneer je haar voor het eerst zag en of ze groter wordt, jeukt of op meer plaatsen verschijnt. Houd ook rekening met mogelijke blootstelling aan huisdieren of gedeelde spullen. Zulke informatie kan een huisarts helpen, maar stelt zelf geen diagnose. Een huidplek kan andere oorzaken hebben en behandeling voor een schimmel helpt niet bij elke uitslag.
Was de huid voorzichtig en droog haar goed af. Gebruik een aparte, schone handdoek voor de aangedane plek en deel die niet. Houd de huid comfortabel en vermijd schuren of agressief reinigen. Wie zich zorgen maakt over verstopte poriën of mee-eters kan de huid eveneens mild verzorgen; hard knijpen of schrobben kan irriteren. Dat is een ander huidprobleem dan ringworm, maar de adviezen over de huid mild reinigen kunnen helpen om onnodige irritatie te vermijden.
Een antischimmelcrème kan bij bepaalde huidschimmels helpen, maar middelen verschillen in gebruik en behandelduur. Volg daarom de bijsluiter en het advies van huisarts of apotheker, en stop niet eerder of smeer niet langer dan daar staat. Thuisarts beschrijft zelfzorg bij huidschimmel en noemt situaties waarin je de huisarts moet bellen, waaronder plekken die niet verdwijnen na behandeling, een heel grote plek of een wond. De adviezen van Thuisarts over huidschimmel zijn bedoeld voor algemene informatie; bij twijfel kan de huisarts beoordelen wat passend is.
Ga niet zelf tabletten gebruiken of een middel voor een ander lichaamsdeel toepassen. Behandeling van de huid is niet automatisch geschikt voor nagels of de hoofdhuid. Gebruik je andere medicijnen, heb je leverproblemen of wil je meerdere crèmes combineren, bespreek dat met huisarts of apotheker. Dit is extra belangrijk omdat sommige geneesmiddelen niet goed samengaan met andere medicatie.
Wanneer is contact met de huisarts belangrijk?
Maak een afspraak als de plek na behandeling niet weggaat, snel uitbreidt, erg groot is, open of nattend wordt, of als je niet zeker weet wat de oorzaak is. Laat plekken op de hoofdhuid door de huisarts beoordelen. Ringworm daar kan samengaan met afgebroken haren of kale plekken en vraagt om een andere aanpak dan een plek op de romp of arm. Neem ook contact op als je afweer verminderd is door ziekte of medicijnen: bij een verminderde afweer kan de schimmel dieper in de huid doordringen en een ernstigere ontsteking veroorzaken.
Krijgt iemand anders in huis vergelijkbare klachten, of heeft een huisdier kale of schilferige plekken, vertel dat dan bij het contact. Een huisarts kan de huid beoordelen en zo nodig onderzoek inzetten; voor een dier is de dierenarts de aangewezen zorgverlener. Bij nieuwe of aanhoudende huidklachten kun je daarnaast passende informatie vinden binnen de rubriek gezondheid en huidklachten.
Veelgestelde vragen
Is ringworm een worm?
Nee. Ringworm is een schimmelinfectie van de huid; de naam verwijst naar de ringvorm die een plek soms heeft. De rand kan rood, iets verdikt of schilferig zijn, terwijl het midden er rustiger uitziet. Niet elke ronde plek is ringworm. Alleen op basis van een beschrijving of foto is de oorzaak daarom niet altijd vast te stellen.
Kan ik met ringworm naar mijn werk?
Volgens het RIVM kan een volwassene die voor ringworm wordt behandeld gewoon werken. Beperk wel contact met de plek en deel geen kleding, handdoeken of persoonlijke verzorgingsspullen. Was je handen na aanraken of verzorgen van de plek. Werk je veel met dieren of heb je intensief huidcontact met anderen, vraag dan bij twijfel advies aan de huisarts.
Kan ik een corticosteroïdcrème op de plek smeren?
Begin niet op eigen initiatief met een corticosteroïdcrème voor een plek die mogelijk ringworm is. De oorzaak van een huiduitslag is niet altijd duidelijk en een verkeerde crème kan de beoordeling bemoeilijken. Vraag advies aan je huisarts of apotheker voordat je middelen combineert of een bestaande crème gebruikt. Volg bij een antischimmelmiddel de bijsluiter en het persoonlijke advies.
